4.1. Mặt Trăng

Kể từ ngày con người biết nhìn lên trời, họ đã bị cuốn hút bởi cả chuyển động lẫn sự thay đổi hình dáng của Mặt Trăng. Dù các học giả vẫn luôn tranh luận về việc con người đã được biết bao nhiêu thứ, biết từ khi nào, và các công trình cổ đại như Stonehenge cùng những di tích khác được sử dụng cho mục đích gì, thì tất cả đều đồng ý rằng Mặt Trăng đã được theo dõi cẩn thận và thậm chí còn được sùng bái từ thời tiền sử xa xưa. Tuy ngày nay ta không còn sùng bái nó, nhưng ta vẫn có thể dõi theo sự chuyển động của Mặt Trăng.

Mặt Trăng quay quanh Trái Đất khoảng 12 lần mỗi năm hay xấp xỉ 30 ngày một lần. Tốc độ tương đối nhanh này khiến cho chuyển động của Mặt Trăng giữa các ngôi sao dễ dàng nhận ra được từ đêm này qua đêm khác.

Do Hệ Mặt Trời tương đối phẳng, nên Mặt Trăng và các hành tinh nằm gần đường đi của Mặt Trời trên hoàng đạo. Quỹ đạo Mặt Trăng nghiêng 5° so với hoàng đạo, khiến nó vẫn nằm trong khoảng 5° từ hoàng đạo. Trăng ở phía bắc hoàng đạo trong nửa tháng còn nửa tháng thì ở phía nam, nó cắt hoàng đạo tại hai điểm gọi là các nút.

Mặt Trăng gần như xuất hiện ở cùng một vị trí trên bầu trời với mọi người trên Trái Đất vào cùng một thời điểm, dù không giống nhau hoàn toàn. Người quan sát tại những nơi cách xa nhau sẽ thấy vị trí của nó hơi khác một chút so với nền sao. Đây là một ví dụ về thị sai – sự dịch chuyển biểu kiến của một vật thể tương đối gần so với các vật thể ở xa khi nhìn từ các vị trí khác nhau.

Điều này đặc biệt quan trọng trong nhật thực hay khi trăng che khuất một hành tinh hoặc một ngôi sao – Mặt Trăng có thể thẳng hàng với Mặt Trời hoặc che khuất một hành tinh khi nhìn từ thành phố này, nhưng lại không như vậy khi nhìn từ thành phố kia.

Mục lục