4.2. Hành tinh, tiểu hành tinh và sao chổi

Hành tinh

Chương 1.3 của cuốn sách đã chỉ cho ta thấy một vài khía cạnh cơ bản về các hành tinh trong Hệ Mặt Trời: Trái Đất là một hành tinh giống như những hành tinh khác trong chuyển động so với Mặt Trời; tất cả các hành tinh (trừ trường hợp đặc biệt của Diêm Vương) quay quanh Mặt Trời trong cùng một mặt phẳng; và những hành tinh này đều đi theo cùng một hướng nhưng với tốc độ khác nhau. Con người đã mất một phần đang kể trong lịch sử chung của mình để đến được với những hiểu biết này. Thực sự vô cùng khó để từ bỏ quan niệm về một Trái Đất đứng yên.

Khi nhìn từ Trái Đất, mỗi hành tinh đều lặp đi lặp lại một khuôn mẫu đều đặn trên bầu trời. Có thể coi như chu kỳ này bắt đầu khi Trái Đất, Mặt Trời và những hành tinh này cùng nằm trên một đường thẳng, với hành tinh nằm ở phía đối diện của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất (kiểu xếp hàng này gọi là giao hội cấp cao), và kết thúc khi chúng cùng nhau trở lại thành một hàng giống vậy ở lần kế tiếp. Độ dài của chu kỳ này không phụ thuộc vào chu kỳ quỹ đạo của hành tinh, mà phụ thuộc vào chuyển động của cả Trái Đất và hành tinh đó quanh Mặt Trời. Thực tế, Sao Hỏa tốn nhiều thời gian nhất để hoàn thành chu kỳ của mình, khoảng 26 tháng cho hai lần giao hội cấp cao liên tiếp. Trong suốt chu kỳ này, pha và độ sáng của hành tinh đều biến đổi, cũng như thời điểm tốt nhất để quan sát hành tinh đó. Nhưng các đại lượng này thay đổi bao nhiêu lại phụ thuộc vào từng hành tinh cụ thể. Do vậy, ta sẽ cùng tìm hiểu về chu kỳ của một vài hành tinh khác nhau ngay bây giờ.

Mục lục